O. K. ?

W kazdej spolecznosci jest okreslona relacja ludzi pozytywnych do ludzi negatywnych: trzezwych i nietrzezwych, pracowitych i walkoni, uczciwych i kanciarzy, itd. Co wiecej, kazdy czlowiek jest pozytywno/negatywny w roznych wzgledach. Systemy wedlug ktorych funkcjonuja spolecznosci sa mniej lub bardziej udatne we wzmacnianiu pozytywow i przytlumianiu negatywow. Na przyklad w USA przestepczosc jest nie tylko plaga ale jeszcze w dodatku bardzo duzo kosztuje. Koszt spoleczny roznych ulepszen nieraz nie jest dostatecznie uswiadamiany sobie. Na przyklad umasowienie oswiaty jest bardzo pozytywne, ale trzeba tez pomyslec o mozliwosciach znalezienia pracy zarobkowej po studiach. Umasowienie zarowno samochodow jak i Internetu ma swoje skutki, z ktorymi trzeba powaznie liczyc sie. Tolerancja w stosunku do rozwiazlosci plciowej idzie w parze z okreslonymi kosztami.

Brak zainteresowania wsrod obywateli dobrem publicznym toruje droge roznego rodzaju naduzyciom wladzy przez jej wlodarzy. Czasem obywatele sa mniej lub bardziej skutecznie odsunieci od sprawowania kontroli. Na przyklad w Zimbabwe wladza domagala sie swojego czasu coraz naterczywiej wielkich pieniedzy od rzadu brytyjskiego grozac, ze inaczej skonfiskuja farmy posiadane przez bialych. Jednoczesnie te farmy, ktore juz wczesniej rzad przejal zostaly rozdane wsrod elity wladzy.

Czerpanie nielegalnych wielkich korzysci z faktu, ze sprawuje sie wladze publiczna, jest mniej lub bardziej rozpowszechnione na calym swiecie i bardzo trudno to ukrocic. Na przyklad politycy amerykanscy, aby byc wybrani, potrzebuja duzego funduszu, a ten uzyskuja glownie od przedsiebiorstw, ktorym swiadcza uslugi, co z kolei demoralizuje zarowno bioracych jak dajacych.

Na te wszystkie sprawy nie ma latwych srodkow zaradczych, tym bardziej ze zaciemnianie obrazu rzeczywistosci lezy w interesie tych, ktorym jest dobrze z ciemnym obywatelem. Ale znow wady nas wszystkich nakladaja sie i powstaja masowe problemy pozornie bez wyjscia.